Hiếu & Đạo

Ca dao Việt Nam có câu:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ Hiếu mới là đạo con

Hiếu là đức tính đứng đầu của đạo làm người. Trong ngôn ngữ nó được kết hợp với một số từ khác để thành từ kép như: Hiếu dưỡng (chăm sóc, nuôi dưỡng); hiếu đạo (đạo làm con); hiếu đễ (kính trọng cha mẹ và tôn trọng anh chị); hiếu thuận (hiếu với cha mẹ và hoà thuận với anh em).

Đạo hiếu xuyên suốt trong mọi phong tục của nhân dân ta, không thể không nói đến chữ hiếu khi viết về phong tục cổ truyền của ta. Lễ tế, lễ tang, lễ cưới, kể cả sinh đẻ, xây nhà dựng cửa, hội hè đình đám, việc nước, việc làng, thuần phong mỹ tục đã đành mà trong số những phong tục đã lỗi thời, ngày nay bị xếp vào loại đồi phong bại tục, ta cũng chắt lọc được một phần tinh hoa của đạo hiếu.  Nhiều người  thường tự hào là thoong hiểu về Hiếu Đạo nhưng đó là tình thương cũng như đạo Hiếu của nhất thời, chỉ dừng ở mức: Tình thương như nước từ trên chảy xuống như cha mẹ thì thương con cái và con cái thì ít thương cha mẹ, người Việt ta thường dùng câu: "Nước Mắt bao giờ cũng Chảy Xuống" để ám chỉ điều này. Nói theo một cách khác đạo hiếu là đạo dành cho con cái đối với người lớn, đối với ông bà, cha mẹ, Phật Trời.

Bàn đến câu ca dao: "Cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hư", "Áo mặc sao qua khỏi đầu" rồi "Trứng khôn hơn vịt" , đả làm cho nhiều người già thêm phần thủ cựu, bảo thủ cố chấp. Thuờng thì trong gia đình Việt Nam luôn có quan niệm là nhận lỗi trước mặt con cái hay là em út là một điều không thể xảy ra, họ cho việc đó sẽ làm mất đi sự kính trọng của bề dưới đối với họ.
Nếu chúng ta quan sát trong tất cả mọi gia đình, mọi hoàn cảnh, dầu hoàn cảnh mỗi người 1 khác nhưng đa số tất cả đều có mẫu số chung là các bậc cha mẹ như thế nào thì con cái sẽ như thế ấy, các bậc cha mẹ truyền đạt cho con cháu như thế nào thì sẽ nhận hậu quả từ sự truyền đạt ấy. Sự truyền đạt không nhất thiết là bài học, bài giảng, kinh nghiệm sống mà là cách sống, tư tưởng sống, sự hấp thu, sự hòa đồng với xã hội chung quanh. 
 lytuongnguoiviet.com